وى گرم و خشك بود در چهارم درجه و مقدار نيم نخود از وى كشنده باشد باسهال مفرط و قى و سحج و سوزش و حرارت درون و غشى و تشنج خشك و سفيد در آخر سوم درجه بود و دانگى از وى هم كشنده بود باسهال و قى مفرط و غشى و تشنج خشك و حكماى هند سياه آن را در مسهلات و غيرها استعمال به‌كنند جهت غلبه حدت او و سفيد او اكثر سموم را بقى و اسهال دفع كند و بخاصيت با همه مقاومت نمايد در وقتى كه مىزنى را مىكرد رفتند روى خود را بسته ازو در قلابى در ان مىكشند و مىگذارند تا خشك شود و بردارند و چون برسد روى و بينى تمام ورم كند ماذريون سياه مازريون از يتوعات‌ست و آن دو نوع بود يكى را برگ آن بزرگ باشد و رقيق شبيه برگ زيتون و بر ساق نبات وى مجتمع شده بعضى همچو سرى پهن و آن بازگشته و آن در ادويه مستعمل بود و ديگرى را برگ آن كوچك باشد و غليظ و كرد و بسياهى مائل و همچنان سر دار بر سر وى بعضى جمع آمده و اين روى بود دو درم از تر وى خصوصا آنچه دور از آب باشد بكثرت حرارت و سوزش درون و قى و اسهال مفرط و غشى و تشنج و طبيعت جمله آن گرم و خشك بود در چهارم درجه و ليكن بسقاوت چون قدرى از ان با شراب بياشامند سمى هوا را بسى نافع بود و گويند چون سگ و خوك مازريون بخورند هلاك شوند شبرم از يتوعاتست و شالهاى او متعدد از زمين برآيد و برگ آن ببرگ طرخون و بيد كرچك باشد مانند آنچه ساق آن سرخ از آب دور بود اقوى باشد و دو درم از وى هم كشنده باشد بقى و اسهال مفرط و حرارت و سوزش درون و غثيان و غشى و تشنج و طبيعت شير وى گرم و خشك باشد در چهارم درجه با شراب بياشامند نهش هوام را نافع آيد و طلاى آن عظيم مفيد بود با انجير ضماد نيكو باشد سقمونيا عصارهء محموده است و محموده را بعضى تيرگ گويند و آن از يتوعات معروفه است طبيعت سقمونيا گرم و خشك است و آخر سوم درجه ليكن گرمى بر وى غالب بود از خوردن وى تشنگى عظيم و غثيان و اضطراب و حرارت و اسهال مفرط و سحج و ضعف دل و معده و جگر پديد آيد و عرق سردى آرد و گويند جگر را بگدازد و نيم درم از وى كشنده باشد و عصاره نبات هربى و مازريون و شبرم را همين مضرات بود ليكن عصارهء هربى اقوى بود و اگر چيزى شربت يتوعات بپالايند چنان كه